جليل عرفان منش
109
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
ورود حضرت امام رضا عليه السّلام به بافران و نائين بافران « 53 » در پنج كيلومترى شهر نائين ( در مسير جادهء يزد به نائين ) واقع شده است . از ورود حضرت عليه السّلام به بافران و نائين در منابع اوّليه ذكرى نيست ، امّا منابع محلى و برخى از تذكرههاى جديد از ورود ايشان به اين دو شهر و قدمگاههايى كه منسوب به حضرت رضا عليه السّلام است مطالبى آوردهاند . بلاغى در تاريخ نائين مىنويسد : بين بافران و نائين كه يك فرسنگ مسافت است ، درختى وجود دارد كه مورد توجه اهالى است . اين درخت را به زبان محلى درخت « سيس » و نيز درخت « موم روضا » رضا مىنامند و در بيست و يكم ماه رمضان و در روز عاشورا در آنجا جمع مىشوند و آش مىپزند و پارچه به آن درخت مىبندند و برگ درخت را براى تبرّك به خانههاى خود مىبرند . « 54 » آنها معتقدند كه حضرت رضا عليه السّلام در زير آن درخت غذا تناول فرموده و وضو ساخته است . مؤلف تاريخ نائين مىافزايد : شاه عباس كبير در سال 1009 ه . ق نذر كرد كه اگر بر عثمانيان پيروز شود پاى پياده به زيارت مشهد مقدس حضرت رضا عليه السّلام رهسپار شود و صاحب وقايع السنين در وقايع سال يك هزار و ده مىنويسد : شاه عباس تا آنجا كه توانسته از مسير حركت امام رضا عليه السّلام اطلاع حاصل كند از همان مسير راه پيموده است و چون به منطقهء بافران و آن درخت رسيده ، عمارتى بنا كرده كه در ديوار آن بنا به ياد غذا خوردن حضرت عليه السّلام ، به جاى كاشى معمولى از كاشيهاى زينتى كه طرح كاسه و بشقاب بر آن بوده استفاده كردهاند . وى به نقل از يك شاهد عينى مىنويسد : سابقا اين كاشيها به جاى خود باقى بود ولى هم اكنون آثارى از آنها باقى نمانده است . « 55 » قدمگاههاى شهر نائين در شهر نائين نيز چند قدمگاه وجود دارد كه منسوب به امام رضا عليه السّلام است . قدمگاه مسجد قديمان يا مسجد جامع قديم كه بنابر گفتهء بلاغى ، مسجد قدمگاه
--> ( 53 ) - « بافران » در اصل بادران بوده است . ( 54 ) - بلاغى ، تاريخ نائين ، 2 / 7 - 236 . ( 55 ) - همان ، ص 24 - 23 .